Ad

یادداشت جواد طوسی برای فرمان آرا و حکایت دریا

زمانه آقا، زمانه!

تریبون هنر _ جواد طوسی: پس از یک وقفه طولانی در فعالیت فیلمسازی بهمن فرمان‌آرا، حدیث نفس او در شروع کارش در یک دوران گذارِحساس در «بوی کافور عطر یاس» (۱۳۷۹ )، جملاتی از این دست بود: «هراس من از مرگ نیست، هراس من از بیهوده زیستنه/ وقتی فیلمساز فیلم نسازه یا نویسنده‌ای ننویسه، این خودش یک نوع مُردنه».

حالا در یکی از آخرین تراوشات ذهنی و تصویری فرمان آرا در «حکایت دریا» که نشانه‌های عینی یک دوران سرد و عبوس و به انفعال کشیده شده را دارد، او به‌مراتب بدبین‌تر و سرخورده‌تر شده است. بهمن فرجامی «بوی کافور…»، بلد بود با طنز تلخی با «مرگ» بازی کند. ولی طاهر محبی «حکایت دریا» در شمایل یک نویسنده پریشان حالِ از زمانه عقب مانده، کلاف سردرگمی است در میان عقل و جنون و امیدهای زودگذر و اندوه بی پایان. میزانسنِ تکرار شونده او را در حالت نشسته روی تخت و پشت به دوربین، در حین نظاره کردن دریای مواج و خروشان می‌بینیم. گاه همچون کودکان بی‌قرار می‌گرید و می‌گوید: «من مرگ هیچ عزیزی را باور نمی‌کنم» و گاه در سوگِ سرنوشت محتوم خویش، این گونه نجوا و زمزمه می‌کند: «من به تاریکی عادت کردم/ …چشم‌های‌مان را می‌بندیم، همه جا تاریکی است.» چه شده که خالقِ دوپینگی آمیخته با شوخ و شنگی وطنازی همچون «دلم می‌خواد» ( ۱۳۹۲ )، چند سال بعد این قدر کم آورده و از همه چی بریده و در یاس کامل، برای جوانان از دست‌رفته دل می‌سوزاند و کور سوی امیدی نمی‌بیند و در سیاهی محض فیلمش را به پایان می‌رساند؟

چرا فیلمسازی که زمانی در کارهای پر انگیزه اولش مانند «شازده احتجاب» (۱۳۵۳) و «سایه‌های بلند باد» (۱۳۵۸) این قدر به فرم و زیبایی‌شناسی تصویر و فضا اهمیت می‌داد، فقط ترجیح می‌دهد خودش را با مُشتی نیش و کنایه‌های اجتماعی سیاسی تخلیه کند و حتی انسان‌های قدیمی و ریشه‌دار در کانون خانواده را نیز در آستانه بحران و فروپاشی نشان دهد؟

شرح حال و طی طریق بهمن فرمان‌آرا در طول این سال‌ها، بیانگر این واقعیت است که در جامعه بحران‌زده و همچنان ملتهبی که امیدی به رستگاری نیست، رفاه دردی را دوا نمی‌کند و در تنهایی مداوم و رنجی که می‌بریم، دل خوش سیری چند؟ «حکایت دریا» در نقطه رفیعی از کارنامه فیلمسازی فرمان آرا قرار نمی‌گیرد، ولی حکایت دوران دل‌مرده‌ای است که ضایعات و تلفات خودش را دارد و سن وسال و نسل قدیم و جوان و میان‌سال و عامی و روشنفکر نمی‌شناسد.

تاریخ انتشار :۱ تیر ۱۳۹۹

برچسب‌ها:, ,
مطالب مرتبط



شما هم یک دیدگاه ارسال کنید
 

نام




یادداشت آرشیو

  • فرامرز صدیقی

    تریبون هنر: در تمام یک سال گذشته به رسم همه احوالپرسی‌هایمان از هنرمندان قدیمی، دنبال باریگری بودیم که با وجود پیدا کردن شماره تلفنش، هیچ گاه موفق به صحبت با او نشدیم و حتی پیگیری از برخی همکارانش در خانه سینما نشان می‌داد آن‌ها هم به دنبال رد و نشانی […]

  • نمایشگاه نقاشی مسعود کیمیایی

    تریبون هنر _ بابک صحرایی: نقاشی های مسعود کیمیایی جهان بینی منحصر به فردی دارند. کمپوزوسیونی خاص و نوآورانه و برآمده از زندگی انسان امروز دارند و با عصیانی که منجر به خشمی آگاهانه شده همراهند. انگار مانیفست و جهان بینی و تفکر خالق خود در تمام این سال ها […]

  • بهروز وثوقی
    نزدیک تر از همیشه به وطن
    بهروز را به آقای وثوقی ترجیح می دهیم
    یادداشت سید محمد کاظمی

    تریبون هنر _ سید محمد کاظمی: بهروز وثوقی را می شد داشته باشیم که خب نداشتیم! کمی خودش نخواست و کمی بیشتر از خودش دیگران. دیگرانی که خیلی وقت ها جایگاه “لولو خورخوره” را داشته اند؛ یعنی هم ترسناک بوده اند و هم واقعیّت حضورشان در شک و شبهات گرفتار […]

  • نیکی کریمی

    تریبون هنر: نیکی کریمی از پرافتخارترین زنان سینماگر در تاریخ سینمای ایران است. او متولد ۱۹ آبان ۱۳۵۰ در تهران است. او پرافتخارترین زن سینماگر ایرانی در عرصه های بین المللی است و جوایز متعددی را برای بازیگری و کارگردانی از جشنواره های معتبر کشورهای مختلف دریافت کرده است و در […]

  • بازی مرکب
    هیاهو برای هیچ
    بازی مرکّب سریال خوبی است، همین!
    یادداشت سید محمد کاظمی

    تریبون هنر _ سید محمد کاظمی: تمام فضای مجازی پر شده از تصاویر و مطلب هایی که هر کدامشان به نوعی کنایه می زنند به یک سریال کره ای. سریالی کره ای با عنوان “بازی مرکّب” که از شبکه مطرح نتفلیکس پخش شده و ظاهراً استقبال فوق العاده ای را […]

Ad
Ad
Ad
Ad
Ad