Ad

یادداشت جواد طوسی برای فرمان آرا و حکایت دریا

زمانه آقا، زمانه!

تریبون هنر _ جواد طوسی: پس از یک وقفه طولانی در فعالیت فیلمسازی بهمن فرمان‌آرا، حدیث نفس او در شروع کارش در یک دوران گذارِحساس در «بوی کافور عطر یاس» (۱۳۷۹ )، جملاتی از این دست بود: «هراس من از مرگ نیست، هراس من از بیهوده زیستنه/ وقتی فیلمساز فیلم نسازه یا نویسنده‌ای ننویسه، این خودش یک نوع مُردنه».

حالا در یکی از آخرین تراوشات ذهنی و تصویری فرمان آرا در «حکایت دریا» که نشانه‌های عینی یک دوران سرد و عبوس و به انفعال کشیده شده را دارد، او به‌مراتب بدبین‌تر و سرخورده‌تر شده است. بهمن فرجامی «بوی کافور…»، بلد بود با طنز تلخی با «مرگ» بازی کند. ولی طاهر محبی «حکایت دریا» در شمایل یک نویسنده پریشان حالِ از زمانه عقب مانده، کلاف سردرگمی است در میان عقل و جنون و امیدهای زودگذر و اندوه بی پایان. میزانسنِ تکرار شونده او را در حالت نشسته روی تخت و پشت به دوربین، در حین نظاره کردن دریای مواج و خروشان می‌بینیم. گاه همچون کودکان بی‌قرار می‌گرید و می‌گوید: «من مرگ هیچ عزیزی را باور نمی‌کنم» و گاه در سوگِ سرنوشت محتوم خویش، این گونه نجوا و زمزمه می‌کند: «من به تاریکی عادت کردم/ …چشم‌های‌مان را می‌بندیم، همه جا تاریکی است.» چه شده که خالقِ دوپینگی آمیخته با شوخ و شنگی وطنازی همچون «دلم می‌خواد» ( ۱۳۹۲ )، چند سال بعد این قدر کم آورده و از همه چی بریده و در یاس کامل، برای جوانان از دست‌رفته دل می‌سوزاند و کور سوی امیدی نمی‌بیند و در سیاهی محض فیلمش را به پایان می‌رساند؟

چرا فیلمسازی که زمانی در کارهای پر انگیزه اولش مانند «شازده احتجاب» (۱۳۵۳) و «سایه‌های بلند باد» (۱۳۵۸) این قدر به فرم و زیبایی‌شناسی تصویر و فضا اهمیت می‌داد، فقط ترجیح می‌دهد خودش را با مُشتی نیش و کنایه‌های اجتماعی سیاسی تخلیه کند و حتی انسان‌های قدیمی و ریشه‌دار در کانون خانواده را نیز در آستانه بحران و فروپاشی نشان دهد؟

شرح حال و طی طریق بهمن فرمان‌آرا در طول این سال‌ها، بیانگر این واقعیت است که در جامعه بحران‌زده و همچنان ملتهبی که امیدی به رستگاری نیست، رفاه دردی را دوا نمی‌کند و در تنهایی مداوم و رنجی که می‌بریم، دل خوش سیری چند؟ «حکایت دریا» در نقطه رفیعی از کارنامه فیلمسازی فرمان آرا قرار نمی‌گیرد، ولی حکایت دوران دل‌مرده‌ای است که ضایعات و تلفات خودش را دارد و سن وسال و نسل قدیم و جوان و میان‌سال و عامی و روشنفکر نمی‌شناسد.

تاریخ انتشار :۱ تیر ۱۳۹۹

برچسب‌ها:, ,
مطالب مرتبط



شما هم یک دیدگاه ارسال کنید
 

نام


*

code



یادداشت آرشیو

  • دوئت ؛ امان از قصّه ی بی خاصیّت!
    یادداشت سید محمد کاظمی

    تریبون هنر _ سیدمحمد کاظمی: همیشه این “ویترین” ها هستند که سطح توقعات را بالا و پایین می برند.فیلم “دوئت” علیرغم اینکه اولین تجربه سازنده اش به حساب می آید ، از زاویه “ویترین” و تیم بازیگران ، ماجرای سطح توقعات را تا حد زیادی با نوسان مواجه می کند؛ […]

  • تریبون هنر: چهل روز از درگذشت محمدرضا شجریان گذشت. محمود دولت آبادی در یادداشتی که در روزنامه «هنرمند» به چاپ رسیده درباره شجریان نوشت: این که مى‌نویسم شجریانِ هنرمند از آن است که نمى توان چنین عنوانى را به هر آن که با هنر سر و کار دارد داد. دریغا […]

  • تریبون هنر _ سیدمحمد کاظمی: «بنفشه آفریقایی» به کارگردانی مونا زندی حقیقی ، از اوایل پاییز نود و نه به صورت رسمی منتشر شد.فیلمی که دنیای منحصر به فردی دارد.نه خیلی ساده و نه چندان پیچیده. قصّه در عین حال که جسور به نظر می رسد ، سعی می کند […]

  • تریبون هنر: نیما حسنی نسب، مدرس و منتقد سینما به بی توجهی نسبت به پیامدهای تولیدات سینما و تلویزیون در وضعیت بحرانی کرونا، واکنش تندی نشان داد دو روز پیش کریم اکبری مبارکه بر اثر ابتلا به کرونا هنگام فیلمبرداری یک سریال، درگذشت نیما حسنی نسب در واکنش به این […]

  • تریبون هنر: ابراهیم حاتمی کیا در پی درگذشت اکبر عالمی نوشت:”سینمای ایران بزرگ استاد سینمایش را از دست داد.” این کارگردان سینمای ایران درباره اکبر عالمی نوشت: “یا حق اُستاد اکبر عالمی بزرگمرد همیشه اُستاد. سال ۵۹ جوانی بودم ۱۹ ساله ، عاشق فیلمبرداری. برای اولین بار در کلاس های […]

Ad
Ad
Ad
Ad
Ad