تریبون هنر: چند سال پیش از انقلاب، حادثه‌ای عجیب باعث می‌شود ویگن، خواننده محبوب ایرانی، ناچار به ترک کشور شود؛ حادثه‌ای که میان او و غلامرضا پهلوی، برادر محمدرضاشاه، اتفاق می‌افتد.

ماجرا از زمانی آغاز می‌شود که فرانک میرقهاری، بازیگر جوان سینما، به‌تازگی وارد دنیای هنر شده است. پدر فرانک که از دوستان ویگن است، از او می‌خواهد مراقب دخترش باشد و او را در این مسیر تنها نگذارد. این مساله باعث می‌شود که ویگن همیشه نسبت به فرانک میرقهاری، احساس مسئولیت داشته باشد.

اوایل دهه ۵۰، یک بار برای برنامه‌ای هنری، ویگن همراه فرانک و چند نفر دیگر به متل قو سفر می‌کنند. شب، هنگامی که آن‌ها در رستوران متل مشغول صرف شام بودند اتفاق ناگواری رخ می‌دهد

شبی که ویگن، غلامرضا پهلوی را کتک می‌زند

بر اساس روایت ژولیت خواهر ویگن و حاضران در رستوران، غلامرضا پهلوی که به‌شدت مست است، به میز ویگن و همراهانش نزدیک می‌شود و با دیدن فرانک می‌گوید: «چه دختر خوشگلی!»

ویگن که به خاطر رابطه با خانواده سلطنتی، خصوصیات اخلاقی شاهپور غلامرضا را می‌شناسد، منظور او را می‌فهمد و هشدار می‌دهد: «دور این دختر را خط بکش؛ پدرش او را به من سپرده.»

شاهپور غلامرضا برآشفته می‌شود و فریاد می‌زند: «به تو چه ربطی دارد؟» سپس گیلاس مشروبش را به صورت ویگن می‌پاشد.

همین رفتار کافی است تا ویگن به خشم بیاید. او به غلامرضا حمله می‌کند و برادر محمدرضاشاه را کتک می‌زند.

فرار ویگن و دخالت محمدرضاشاه

پس از درگیری، اطرافیان ویگن به‌شدت نگران می‌شوند. کتک زدن برادر شاه، آن هم شاهزاده‌ای که از نفوذ و قدرت فراوانی برخوردار است، می‌تواند عواقب خطرناکی داشته باشد.

کارکنان متل قو، ویگن را مخفیانه از در پشتی خارج می‌کنند تا از دسترس غلامرضا و همراهانش دور بماند. ویگن مدتی نزد چند ملوان پنهان می‌شود و سرانجام تصمیم می‌گیرد مستقیماً از محمدرضاشاه کمک بخواهد.

ویگن با شاه تماس می‌گیرد و ماجرا را برای او تعریف می‌کند. به روایت ژولیت دردریان، خواهر ویگن، محمدرضاشاه برای خاتمه دادن به این غائله، دستور تبعید ویگن به آمریکا را صادر می‌کند.

به این ترتیب، درگیری بر سر دفاع از یک بازیگر جوان، به ماجرایی منجر می‌شود که ویگن را ناچار به ترک ایران می‌کند تا از انتقام غلامرضا پهلوی در امان بماند

غلامرضا پهلوی؛ شاهزاده‌ای با قدرت و نفوذ فراوان

غلامرضا پهلوی، برادر ناتنی محمدرضاشاه و فرزند رضاشاه از همسر سومش، توران امیرسلیمانی بود. او از موقعیتی ویژه در خاندان سلطنتی برخوردار بود و سال‌ها مناصب مهم نظامی و حکومتی را در اختیار داشت.

غلامرضا با درجه سرلشکری به مقام بازرس کل نیروهای مسلح رسید، آجودان ویژه شاه بود و عضویت شورای نیابت سلطنت را نیز بر عهده داشت. او همچنین سال‌ها ریاست کمیته ملی المپیک ایران را در اختیار داشت.

نفوذ غلامرضا تنها به ارتش و ورزش محدود نبود. او در فعالیت‌های اقتصادی و تجاری نیز حضور گسترده‌ای داشت و از شاهزادگان ثروتمند پهلوی به شمار می‌رفت.

اما آنچه زندگی این شاهزاده پرنفوذ را بحث‌برانگیز می‌کرد، اتهامات متعدد فساد مالی، زمین‌خواری و سوءاستفاده از قدرت بود؛ اتهاماتی که بخشی از آن‌ها حتی در مطبوعات معتبر خارجی بازتاب یافت.

امپراتوری اقتصادی و زمین‌خواری برادر شاه

غلامرضا پهلوی و خانواده‌اش در ده‌ها شرکت، کارخانه و مجموعه کشاورزی منافع اقتصادی داشتند. طبق پژوهش‌های تاریخی، او مالک ۵۰ درصد کارخانجات آزمایش، ۴۰ درصد شرکت تمیشان و همراه خانواده‌اش صاحب اکثریت سهام ریسندگی و بافندگی کرج بود.

نام او و همسرش در شرکت‌های نورد و پروفیل ساوه، اینداستریال هومز اینترنشنال، پارسی‌شهر، کشت و صنعت آجی، سبزدشت، سیاک، کالای الکتریک، دریاکنار و خدمات سرمایه‌گذاری ماوراء بحار نیز دیده می‌شد. غلامرضا همچنین بیش از ۵۰۰ هزار دلار در بانک چیس منهتن سرمایه‌گذاری کرده بود.

منافع اقتصادی او به کارخانه‌های روغن‌سازی، صنایع کشاورزی، مزارع وسیع گرگان و مینودشت، تاکستان‌های رضائیه و همکاری با شرکت آمریکایی جان‌دیر گسترش یافته بود. اسناد ساواک همچنین از دریافت وام‌های کلان و استفاده از امکانات دولتی در فعالیت‌های اقتصادی او حکایت دارند.

زمین‌خواری بخش دیگری از پرونده غلامرضا بود. واشنگتن‌پست در سال ۱۹۷۹ از تهدید مالکان جنوب تهران برای فروش ارزان زمین‌هایشان گزارش داد. در روستای امین‌آباد گیلان نیز طبق گزارش ساواک، نیروهای مسلح به دستور منتسب به غلامرضا، زمین‌های کشاورزان را تصرف کردند و معترضان را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند.

قاچاق، رشوه و سوءاستفاده از قدرت برادر شاه

نام غلامرضا پهلوی در گزارش‌های ساواک درباره قاچاق مواد مخدر و کالا نیز مطرح شده است. در گزارشی مربوط به سال ۱۳۵۶، از حمایت افراد بانفوذ مرتبط با او از قاچاقچیان تریاک در کرمانشاه سخن رفته است. در روایت دیگری آمده که مأموران در آمل محموله‌ای از تریاک را توقیف کردند، اما پس از تماس از تهران و اعلام تعلق بار به غلامرضا، راننده آزاد و محموله بازگردانده شد.

اسناد ساواک همچنین از دخالت او در ترخیص چند خودرو حامل مشروبات قاچاق از گمرک خرمشهر در سال ۱۳۳۷ حکایت دارند.

نفوذ غلامرضا در قراردادهای دولتی نیز بحث‌برانگیز بود. در گزارشی از اسناد سفارت آمریکا آمده است که یک شرکت وابسته به او، با وجود پیشنهاد گران‌تر، برای دریافت قرارداد دولتی مورد حمایت قرار گرفت. در پرونده دیگری نیز از فروش ۳۵۰۰ تن گندم دارای افت کیفیت به قیمت محصول درجه‌یک، با دخالت دفتر غلامرضا، سخن رفته است.

شاپور والی، مدیرکل درآمد سازمان بیمه‌های اجتماعی، نیز روایت کرده که کارخانه یخ‌سازی غلامرضا حق بیمه را از دستمزد کارگران کسر می‌کرد، اما آن را به سازمان بیمه نمی‌پرداخت و مأموران بازرسی را با تهدید بیرون می‌کرد.

ویگن؛ وفاداری به عهد در برابر قدرت
حالا که با قدرت و نفوذ غلامرضا پهلوی آشنا شدیم، بهتر می‌توانیم درک کنیم که ویگن برای دفاع از فرانک میرقهاری چه خطر بزرگی را به جان خرید.

او با آگاهی از قدرت برادر شاه، عهدش با پدر فرانک را زیر پا نگذاشت و برای دفاع از دختر جوانی که به او سپرده شده بود، بهای سنگینی پرداخت؛ بهایی که به روایت خواهرش ژولیت، ترک اجباری ایران بود.

ویگن پس از چهار سال دوری از وطن، در تابستان ۱۳۵۳ به ایران بازگشت، اما با وقوع انقلاب در سال ۱۳۵۷، برای همیشه راهی آمریکا شد.

غلامرضا پهلوی سال‌ها بعد، در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۹۶، در آستانه ۹۴سالگی در پاریس درگذشت. فرح پهلوی یک روز پس از مرگ او در پیامی نوشت:

«ایشان از برادران مورد علاقه و اعتماد پادشاه فقید نیز بودند.»

فرح همچنین از خدمات او در ارتش و کمیته ملی المپیک تجلیل کرد؛ همان شاهزاده‌ای که سال‌ها پیش، ویگن برای وفای به عهدش با پدر یک بازیگر جوان، در برابرش ایستاده بود.

در صفحه اینستاگرام تریبون هنر با ما همراه باشید

تاریخ انتشار :۲۳ آبان ۱۴۰۵

با ترانه ای از ایرج جنتی عطایی

آهنگی که «ویگن» برای تیم ملی فوتبال خواند